Rzymskokatolicka Koncepcja Trójcy Świętej i relacje pomiędzy Osobami Boskimi Rafał Ciołek Szczegółowe rozumienie dogmatu Trójcy Świętej i dogmatu Maryi jako rodzicielki Boga-Człowieka w wierze rzymskokatolickiej jest kardynalnym jej sprawdzianem. Najmniejsze nieścisłości na tak fundamentalnym poziomie, wynikające nawet z nieprecyzyjnego używania form semantycznych automatycznie generują poglądy heretyckie. Katolicka koncepcja mówi o tym, że jest jeden Bóg w Trzech Osobach: Ojca (Jahwe), Syna (Jezus Chrystus) i Ducha Świętego. Osoby te są równoważne. Próba nadania w jakiejkolwiek formie prymatu dla jednaj z tych osób prowadzi nas do herezji (np. arianizm, który uznawał w Boskiej Trójcy Boga Ojca jako nadrzędnego, a Syna i Ducha jako jego stworzenia) Wszystkie Trzy Osoby są wieczne, współistotne, co do swojej boskiej natury, zachowują jednak pewien poziom integralności specyficzny dla ich funkcji. Integralność ta objawią się nie tylko w różnicach w relacjach pomiędzy nimi, ale również w fakcie, że Jezus Chrystus jako jedyna z trzech boskich osób ma w jednej osobie dwie natury: boską i ludzką. Jest to bardzo ważne w kontekście dogmatu Maryi jako rodzicielki Boga-Człowieka. Nestorianizm stawiając się poza rozumieniem rzymskokatolickim przyjmował istnienie dwóch osób w Chrystusie: boskiej i ludzkiej odbierając tym samym Maryi tytuł Bożej Rodzicielki a zamieniając go na tytuł Rodzicielki Chrystusa. Z kolei herezja monofizytów polegała na przyjęciu, że w Jezusie jest tylko jedna natura bosko-ludzka, co mogło być odebrane jako zmiana atrybutu bezwzględnej boskości i współistotności Jezusa w stosunku do Boga Ojca i Ducha Świętego. Rozumienie koncepcji Trójcy Świętej naświetla nam również jedną z fundamentalnych teologicznych różnic pomiędzy wiarą rzymskokatolicką a prawosławiem. Tu z kolei jest jeszcze subtelniejsze odstępstwo nie polegające na różnicach w rozumieniu samych Osób Boskich w Trójcy Świętej, ale wynikające z relacji pomiędzy nimi. I tak rozumienie rzymskokatolickie mówi o pochodzeniu Ducha Świętego “od Ojca i Syna”, natomiast prawosławni uważają, że raczej Duch Święty pochodzi “od Ojca przez Syna”. W podtekście rozumienia prawosławnego istnieje jakby podświadoma chęć nadaniu Ojcu trochę wyższej rangi i stąd ta różnica ma znaczenie. Należy jednak podkreślić, że jest to różnica na tyle subtelna, że jej następstwa są bardzo konkretne. Wracając do dogmatu Maryi jako Rodzicielki Boga-Człowieka należy podkreślić pojęcie kenozy (kenosis) to znaczy “wyniszczenia” Syna-Boga i “poniżenia się go” do przyjścia na świat jako Syna-Człowieka (synonim drugiego Adama) przez Maryję: kobietę-człowieka. Odbywa się to przez proces niepokalanego poczęcia, a Maryja wolna od grzechu pierworodnego (synonim drugiej Ewy) zostaje “ubóstwiona”: koronowana na Królową Nieba i Ziemi. Nie wolno mylić pojęcia triady bóstw, gdzie są trzy niezależne bóstwa, z Trójcą, gdzie mamy jednego Boga w Trzech Osobach. Rozwiązania triadyczne są istotne w różnych religiach i wskazują być może na naturalne, podświadome dążenie do modelu Trójcy. Jest ich wiele: 1. triada egipska żeńska: Ozyrys, Izyda i Horus; 2. triada egipska męska: Re, Ptah i Amon; 3. triada babilońska żeńska: Isztar, Sin, Szamasz 4. triada babilońska męska: Ea, Marduk, Gibil; 5. triada hinduska (trimurti): Brahma, Wisznu, Sziwa; 6. triada szintoistyczna: Boski Czcigodny Stwórca, Wzniosły i Czcigodny Stwórca, Boski Pan nad Samym Środkiem Nieba; 7. triada taoistyczna: Lao Zi, Huang Di, Ban Gu; 8. trójjedyne bóstwo buddyjskie: Kampucza. 9. Boskie sefiroty w teologii judaistycznej – Bina Chohma, Kether. Jedynie Islam nie ma żadnych odniesień do triadyczności.